timberland outlet polos lacoste mbt baratos nike roshe run ghd outlet hollister madrid nike outlet nike huarache joyas pandora Gafas ray ban ray ban baratas ralph lauren espa?a gafas oakley nike sb baratas new balance baratas nike free baratas boligrafos montblanc air jordan ireland new balance ireland

timberland outlet polos lacoste mbt baratos nike roshe run ghd outlet hollister madrid nike outlet nike huarache joyas pandora Gafas ray ban ray ban baratas ralph lauren espa?a gafas oakley nike sb baratas new balance baratas nike free baratas boligrafos montblanc air jordan ireland new balance ireland

25 Mayıs 2018 Cuma
11:55
Politika   Önceki Haber     |     Sonraki Haber       |      ANA SAYFA
Hızlı Yazdır! Hızlı Yazdır        
Yazı boyutunu:    

Tarih/Saat: 24 Ocak 2015 Cumartesi, 13:33:34

Yemen'de Neler Oluyor?

Irak ve Suriye’de devletlerin zayıflamasından faydalanan IŞİD gibi, Yemen’de de El Kaide fırsattan istifadeyle gelişmekte. Husilerin iktidara gelmesi Sünniler arasında El Kaide’nin daha fazla taban bulmasına sebep olabilir.

Antik Grek ve Romalı coğrafyacılar tarafından Arap Yarımadası'nın büyük kısmı çöl olan bölgelerinin aksineArabia Felix (Mutlu Arabistan) olarak adlandırılan, Arapların ilk vatanı, Arap dil ve kültürünün başlangıç noktası, vahalarıyla ünlü, verimli Yemen... Arapça’da Yemen kelimesinin kökeni sağ, uğurlu ve mutluluk manalarına gelir zaten. Aden Körfezi'ni kontrol ettiğinden tarih boyunca hep stratejik öneme sahip olmuş. 1200’lü yıllardan sonra Türk kökenli Resûliler ve Memlüklerin ardından Osmanlıların 1. Dünya Savaşı'na kadar yönettikleri  ve II. Abdülhamid döneminde inşa edilen yapıların hâlâ ihtişamını koruduğu, Sebe Melikesi Belkıs, kahve ve türküsüyle meşhur hatıralarımızda…

Tarihte “Mutlu Arabistan” olarak anılan Yemen, günümüzde Arap ülkelerinin en yoksul ve eğitimsizlerinden olarak aynı zamanda en mutsuzlarından. Eski tabirle ismiyle müsemma değil artık. 23 milyondan fazla, çok genç ve eğitimsiz bir nüfusa sahip. Kişi başı yıllık ortalama gelir 2 bin dolar civarında ve okuma yazma oranı yüzde 50’lerde. Halkının yarısından fazlası yoksulluk sınırının altında yaşayan fakir bir ülke Yemen. Son zamanlarda ise sürekli çatışma haberleriyle gündemimizde maalesef. Yaklaşık 800 yıl Türk hanedanları tarafından idare edilecek kadar yakın, uçakla 5 bin km. mesafe kadar bize uzak, bilmediğimiz bu ülkede neler oluyor bugünlerde?.. Yemen toplumundaki çatışmanın dinamikleri neler?..

Diğer Arap topraklarından sosyo-kültürel olarak oldukça farklı olan Yemen’de yaygın olan mezhepler de oldukça ilginç özellikler taşımakta ve toplumun şekillenmesinde büyük rol oynamaktadır. Sünnilerin yanı sıra, Yemen’in önemli bir kısmı bütün Şiî mezhepleri gibi dini olmaktan ziyade siyasi özellikler taşıyan ve Sünniliğe en yakın Şii mezhebi olarak kabul edilen Zeydilik’e mensuptur. Mezhep ismini Hz. Hüseyin’in torunlarından Zeyd bin Ali’den almaktadır. Yemen nüfusunun yaklaşık yüzde 30-35’i bu inancı benimsemektedir. Aslında Kuzey Yemen Zeydiler, Güney YemenSünniler demek Yemen’de.

Akılcı Mutezile prensiplerini benimseyen Zeydilerin belki de Sünnilerden tek farkı Hz. Ali soyundan gelen bir bir imamet inancına sahip olmaları. Ancak Şia’nın aksine Hz. Ebubekir ve Hz. Ömer’i de halife olarak kabul ederler. Yine On İki İmam Şiiliği'ndeki ğaip (kayıp) imam kavramı yoktur. İran, Irak ve Lübnan’dakinin aksine On İki İmam Şiiliği'ne değil, Yemen’e has bir Şiilik olan “Beş İmam Şiiliği”ne inanırlar. Bu nedenle kendine özgü sentez bir yapısı vardır. İmamet çeşitli kesintilerle birlikte 1962’ye kadar bin yıldan uzun süre Zeydi imamlarının kontrolündeydi. İmametin sona ermesinden sonra da mutluluk gelmedi Yemen’e. Biri sosyalist diğeri Batı paktında Güney ve Kuzey Yemen olarak iki devlete ayrıldı ve sık sık çarpışmalar yaşandı. Ancak 1990’da Ali Abdullah Salih’in liderliğinde tek devlet olabildi Yemen. Ama çatışmalar hep devam etti.

Çatışmanın dinamikleri

2000’li yıllarda ise iki yeni gelişme ortaya çıktı. "Yemen veya Arap Yarımadası El Kaidesi" ile Husiler. Yemen’de istikrarsızlığı artıran bu iki grup da aslında başkaları adına vekâlet savaşı yürütüyorlar.

Yemen veya Arap Yarımadası El Kaidesi (Tanzimü’l-Kaide fi Cezireti’l-Arab) diğer adıyla Ensârü’ş-Şeria(Şeriatın Yardımcıları), uluslarüstü terörist organizasyon El Kaide’nin Yemen ve Suudi Arabistan şubesi. Suudi Arabistan’da çok fazla varlık gösteremeyen bu grup istikrarsızlığın hâkim olduğu Yemen’de ise hayli etkili. Binlerle ifade edilebilecek mensubu olduğu düşünülüyor. 2000’de Aden yakınlarında Amerikan savaş gemisinin bombalanarak 17 denizcinin öldürülmesi, 2004’te Suudi Arabistan’ın doğusunda Hober’de 22 kişinin öldürülmesi gibi sansasyonel eylemlere imza attılar. Ülkedeki karşıklıklardan istifade eden Ensârü’ş-Şeria 2011’de Güney Yemen’de Ebyen bölgesini ele geçirerek kısa süreliğine de olsa emirliğini dahi ilan etti.

Şu anda Yemen’de savaşmakta olan gruplardan Ensârullah (Allah’ın Yardımcılar) veya Eş-Şebâbü’l-Mü’min(İnançlı Gençler) gibi adlar taşıyan Zeydî Husiler ise El Kaide’ye göre çok daha güçlü özelliklere sahip. Zira Zeydi imameti gibi Yemen için her zaman bir fay hattı olan problem üzerinde oturuyor. “İnançlı Gençler” Hüseyin Bedreddin el-Husi tarafından 1992’de Kuzey Yemen’de Sade’de, adından da anlaşılacağı üzere, bir gençlik örgütü olarak gençleri Zeydi inançları çerçevesinde yetiştirmek üzere kuruldu. Kısa sürede popülerlik kazanarak 20 bin civarında öğrenciye ulaştı. Husiler 2003’te Irak’ın ABD tarafından işgalinin ardından Amerikan karşıtı gösteriler düzenlemeye başladı. 2004’te hükümet kuvvetleriyle çarpışarak isyan başlattı. Özellikle 2011’den itibaren Yemen’in bazı bölgelerini, son olarak da başkent Sana’yı  zaptetti. Büyük bir nüfusa sahip ve 100 bin civarında savaşçısı olduğu söyleniyor. Yemen halkının büyük kısmının bağlı olduğu Zeydiliğe mensuplar ve geniş bir tabana sahipler. Yemen tarih ve kültüründe önemli yeri olan ve 1962’de kaldırılan imametin yeniden kurulması hedefi onlara dini bir motivasyon da sağlıyor. Sloganları “Allahuekber, Amerika’ya ölüm, İsrail’e ölüm, İslam’ın zaferi”. Bu grubun Yemen’in sabık cumhurbaşkanı Ali Abdullah Salih tarafından desteklendiği iddia ediliyor.

Yemen'i ne bekliyor?

Aslında komşularımız Irak ve Suriye’de yaşanan sürecin bir benzeri de Yemen’de yaşanıyor. Temenni etmemekle birlikte, nasıl gelecekte Irak ve Suriye’nin üniter devlet olarak kalmaları mümkün değilse, en az üç parçaya bölünmeleri çok muhtemelse Yemen’i de benzer bir süreç bekliyor gibi görünüyor. Irak ve Suriye’de devletlerin zayıflamasından faydalanan IŞİD gibi, Yemen’de de El Kaide fırsattan istifadeyle gelişmekte. Husilerin iktidara gelmesi Sünniler arasında El Kaide’nin daha fazla taban bulmasına sebep olabilir. Zeydiliğin Sünniliğe en yakın Şii mezhep olduğunu düşünürsek Yemen’de dahi Sünniler ve Şiiler anlaşamıyor ve çarpışıyorlarsa, Irak ve Suriye’de Şii ve Sünnileri bir araya getirmek çok daha zor olacak.

Esas problem İslam dünyası ve Ortadoğu’da vekâlet savaşlarının arkasında hiçbir risk almadan duran bölgesel ve küresel güçler. Maşa olarak kullandıkları gruplarla bölgeyi şimdiden bir ateş çemberine çevirmiş durumdalar. Ancak bu vekalet savaşlarının artarak devam etmesi ve bu ateşin körüklenmesi uzun vadede bütün bölgeyi içine alacak bir savaşa neden olabilir. (Cengiz Tomar)

Doç. Dr. Cengiz Tomar, Marmara Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi. 1992'de Marmara Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü'nden mezun oldu. Yüksek lisans ve doktorasını aynı okul ve bölümde tamamladı. Ürdün ve Edinburgh Üniversiteleri'nde İslam ve Ortadoğu Tarihi ile Arapça eğitimi aldı. 2011-2014 yıllarında Marmara Üniversitesi Ortadoğu Araştırmaları Enstitüsü'nde (ODE) Siyasi Tarih ve Uluslararası İlişkiler Anabilim Dalı Başkanı olarak görev yaptı.

Bu makalede yer alan fikirler yazara aittir ve Al Jazeera’nin editöryel politikasını yansıtmayabilir.

 

   aljazeera

 

   manahaber.com bağlantı verdiği sitelerin içeriğinden
   sorumlu değildir.

 

Paylaş :

Diğer Haberler
Yalanların En Büyük Panzehiri Hakikatlerdir
Uluslararası Medeniyet Şurası
Müftünün Nikah Kıyması Laikliğe Aykırı İse...
Koalisyon Suriye'de 2286 Sivil Öldürdü
İslam Ülkeleri Liderlerine Arakan Çağrısı!..
Kılıçdaroğlu'nun İlginç Bayram Mesajı
İtikat Aynı Zamanda Milli Güvenlik Meselesidir
Müftülerin Nikah Kıyması Hukuk Devletinin Gereğidir
1 Milyar 700 Milyon Müslümanla Biriz!..
İslam’ı Doğru Temsil Ediyor muyuz?
İslam Birleşmiş Milletleri Ne Zaman Kurulacak?
Katar Sana Söylüyorum, Türkiye Sen dinle!
Kürtler Bağımsızlık ve Tanınma İstiyor, ya Biz?
"Kudüs Tüm Müslümanların Namusudur!..”
Abdullah Gül Sessizliğini Bozdu!
İlahiyat Fakülteleri Medreserin Bilgi Birikimine Ulaşamadı!..
"Ortadoğu'da Bir Kürt Sratejimiz Olmalı!.."
"Zalimlere Karşı Sesimizi Yükseltmeye Devam Edeceğiz!.."
Analiz: 'Evet'e Kürt Seçmen Katkısı!..
İslam Dünyasında 'Evet' Sevinci!
"Batı, İslam Korkusu Hastalığıyla Yüzleşmek Zorunda!.."
Kürtlerin Oy Tercihleri Ne Anlatıyor?..
Sonuçları Doğu-Güneydoğu Belirledi!..
"Erdoğan Bundan Sonra Ne Yapmalı?.."
Kürt Seçmenin Referandum Tercihi?
'İslam'a Karşı İslam Projesi Yürütülüyor!'
Batı, İstanbul’un Fethinden Dolayı Biz Affetmedi!..
Bölünmenin Kürt’e de Türk’e de Faydası Yok
Başbakan Yıldırım'dan İran'a Uyarı!
Camilere Ezan Yasağı Önerisi!..
"Ümmetin Âlimleri, Erdoğan'ın Yanındadır..."
Kürd Siyasetinde Alternatif Arayışı?
Ümmetin Birliği Kur'an'ı Anlamaktan Geçiyor!..
Barış Süreci İçin İslami Arabulucu
Emperyalist Güçlerin Amacı!..
  YAZARLAR
  GAZETE 1. SAYFALAR
  ÖNE ÇIKANLAR
  TARİHTE BUGÜN
25 Mayıs 1920
Çerkez Ethem kuvvetleri Hendek'e girdi. ...
25 Mayıs 1935
I. Türk Basın Kongresi toplandı. ...
25 Mayıs 1936
İstanbul-Ankara arasında düzenli uçak seferleri başladı. ...
25 Mayıs 2002
1980'de kapatılan Uluslararası Af Örgütü'nün Türkiye Şubesi tekrar açıldı. ...
 
  SON DAKİKA
» Türk Lirası Böyle Değer Kazanır!..
» 2 Yılda Hazırlandı...
» Çavuşoğlu: Kudüs'e Askeri Güç Gidecek!..
» Oruç Yeni Bir Varoluştur?
» Eski Ramazanlar, Yeni Ramazanlar
» Selanik'e İslam Sanatları Müzesi
» İlim, İrfan, Bilgi ve Hikmet Medeniyeti
» Mümin Her Zaman Tedbirli Olmalıdır
» İman Hakkında Ne Biliyoruz?
» Güler Yüzlü-Tatlı Sözlü Olabilmek
» Cumhurbaşkanı: Ekonomide Her Kötülüğün Anası Faizdir
» Aynaya Bak Hastalığını Gör!..
» Yaradılış, Diriliş ve Hesap
» Diyanet Akademisi Geliyor!
» Mübarek Gün ve Gecelerin Fazileti
  PARA PİYASALARI
    Alış Satış
  USD % tle>Sayfa untuleneme
  EUR % tle>Sayfa G runtuleneme
  HAVA DURUMU
İstanbul 22 ° C./ 18 ° C.
Ankara 17 ° C./ 9 ° C.
İzmir 28 ° C./ 17 ° C.
  NAMAZ VAKİTLERİ
 
  GÜNÜN FOTOĞRAFI    Hepsini gör
  HARİTA

Haritayı Daha Büyük Görüntüle
  SON 24 SAAT
Copyright © 2008 - MANA HABER. Her Hakkı Saklıdır.  
manahaber.com bağlantı verdiği sitelerin içeriğinden sorumlu değildir.
Sitemizde yayınlanan yazı, resim, grafik, ses ve görüntüler, ancak izin alındıktan sonra, kaynak gösterilerek ve link verilerek yayımlanabilir.